کد خبر: ۵۷۲۹۴
تاریخ انتشار: ۲۹ مهر ۱۳۹۹ - ۱۴:۳۸
مسکن و تحقق بیانیه گام دوم انفلاب – بخش دوم
با مطالعه سیر تاریخی مسکن میتوان به سال 1330 شمسی به عنوان مبدا پیدایش کمبود مسکن اشاره کردکه عمده ترین دلیل ایجاد این معضل مهاجرت روستاییان به شهرها و گسترش زاغه ها بود.

آوای نشاط، با مطالعه  سیر تاریخی مسکن میتوان به سال 1330 شمسی بعنوان مبدا پیدایش مباحث کمبود مسکن اشاره نمود که عمده ترین دلیل ایجاد این معضل مهاجرت روستاییان به شهرها و گسترش الونکها و زاغه ها در حواشی شهرهای بزرگ علی الخصوص شهر تهران بود.

 

با پیدایش این مشکل، ابتدا بخش خصوصی وارد گود شد ولی در اوایل دهه 50 با توجه به رونق بی سابقه قیمت نفت و رشد صنایع بالادستی و پایین دستی این صنعت، سیل مهاجرتها افزایش بیشتری یافت و دولت مجبور به توسعه برنامه های 5 ساله از دهه 1340 گردید. مثلا در برنامه سوم به سیاست ساخت خانه های ارزان قیمت برای اقشار کم درامد، وامهای کم بهره و اصلاح قوانین مسکن اشاره کرد.

 

در برنامه چهارم عمرانی کشور در رژیم قبل، هدف گذاری ساخت  275 هزار واحد مسکونی که 90% بعهده بخش خصوصی گذارده شد با سرمایه دولتی رقمی بالغ بر 6.5 میلیارد ریال انجام شده بود. در این برنامه نیز به اپارتمان سازی و مجتمع  های مسکونی و افزایش سرمایه بانک رهنی جهت اعطا وام توجه گردید.  درکنار این برنامه ، مشکلاتی به لحاظ افزایش قیمت اراضی شهری ، عدم نظارت بر قوانین و عدم شفافیت سیاستهای مسکن باعث شکست ان شدند. در اخرین برنامه رژیم قبل برنامه پنچم عمرانی بود به کاهش تراکم افراد در واحدها ، بهبود واحدهای مسکونی موجود از نظر بهداشت ، صنعتی سازی ساختمانها و ایجاد بیش از 800 هزار واحد مسکونی  مینگریست. در این برنامه نیز بالغ بر 40هزار واحد مسکونی احداث که بیشتر به نیروهای مسلح متعلق بود. البته واحدهای احداثی جهت اقشار کم درامد حاشیه نشین نیز رقمی کمتر از 30% بود که غالبا در حوادث طبیعی کارایی خود را از دست دادند. با نگاهی به این برنامه ها میتوان دریافت که توجه به بخش خصوصی در زمینه تامین مسکن و ساخت خانه های ارزان قیمت برای اقشار کم درامد بعنوان نقاط قوت مسکن در قبل انقلاب ولی عدم استفاده از همه امکانات برای حل نسبی مسکن ،عدم استاندارد سازی خانه ها و اعتبارات کم در این حوزه و توزیع نامناسب و ناعادلانه بین گروههای مختلف و تکیه بر دول خارجی جهت تامین مصالح و تکنولوژی ساختمانی بعنوان نقاط ضعف انها یاد کرد. 

با امار موجود میتوان گفت دولت قبل انقلاب ، سهم 20 درصدی در ساخت و تولید مسکن داشته ولی این مشارکت درسالیان اخیر به سهمی 4 درصدی کاهش پیدا کرده است.

 

در دوران پس از انقلاب اسلامی ، تولید مسکن در سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی تفکیک گردیدند. سیاست دولتی مسکن به ازاد سازی زمین با فروش زمینهای دولتی، افزایش وام خرید مسکن و تحریک تقاضا خلاصه می شد. از جمله مداخله های دولت در کاهش عطش تقاضای مسکن به اعطای وام از طریق بانک مسکن، ساخت مسکن برای اقشار کم درامد و تحت پوشش نهادهای حمایتی مثل کمیته امداد امام خمینی اشاره نمود. از طرفی دولت با سیاستهای تشویقی-حمایتی باعث ورود و سرمایه گذاری بیش از پیش بخش خصوصی و انبوه سازان گردید ضمنا با ایجاد تعاونیهای مسکن کارمندی و کارگری نیز سهم ناچیزی برای تولید مسکن قدم برداشت.

 

اما متولی اصلی دولت در مسکن یعنی وزارت مسکن و شهرسازی  برنامه ها و لوایح متعدد و مختلفی برای کاهش التهاب مسکن درغالب برنامه های 5 ساله بعد از انقلاب اسلامی دنبال  نموده است. من الجمله این طرحها میتوان به طرح توسعه پایدار تولید مسکن، بازافرینی بافتهای فرسوده و افزایش توانمند سازی اقشار کم درامد برای بهره مندی به سرپناههای مناسب و با دوام اشاره نمود. در برنامه اول توسعه سعی دست اندرکاران به تقلیل کارمزد وامها، تخفیف عوارض در امور عمرانی،تامین زمین ، ایجاد واحدهای استیجاری و کاهش سطوح زیرینا در جهت تامین بیش از پیش واحد استیجاری بود. با شروع قانون برنامه دوم (1374-1378) نگرش به مسکن جوانان متاهل ، حمایت از تعاونیهای مسکن و بخش خصوصی و انتشار اوراق مشارکت بطور چشمگیری مورد توجه قرار گرفتند. گامهای بعدی دولتمردان انقلاب اسلامی در جهت نیل به تامین مسکن مورد نیاز جامعه در برنامه توسعه سوم بیشتر پیرامون مباحث حمایتی در معافیتهای مالیاتی سازندگان ، نقل وانتقال قطعی و همچنین به شمول مالیاتهای تسهیلات بانکی و وثایق مدنظر بانکها متمرکز گردید. در سالهای 1384 الی 1388 همزمان با قانون چهارم توسعه ، به استانداردسازی خانه ها و مصالح و ساماندهی بافتهای فرسوده و حاشیه ای، طرحهای جامع مسکن و توانمند سازی اقشار اسیب پذیر، تقویت قانون واحدهای استیجاری و تسهیل فروش زمین جهت مسکن استیجاری توجه خاصی شد. در قانون برنامه پنچم توسعه، دولت تکالیفی برای وزارت مسکن و شهرسازی جهت تهیه و گسترش طرحهای جامع ، شهری و تفضیلی و همچنین شهرداریها نیز در کنار وزارت مسکن مکلف به احیا و بهسازی و نوسازی محله های فرسوده بمیزان سالیانه حداقل 10% شدند. از دیگر برنامه های دولت در این قانون، مهیا نمودن تسهیلات ارزان قیمت جهت ساخت مسکن روستایی، تعهدات مالی برای مسکن مهر، احصای مناطق ویژه میتوان نام برد.

 

در این برنامه به شوراهای اسلامی و شهرداریها جهت تدوین نظام درآمدهای پایدار شهرداریها با اعمال سياستهای كاهش نرخ عوارض صدور پروانه ساختمانی در كاربریهای تجاری، اداری و صنعتی به معادل مسكونی و نيز تبدیل این عوارض به بهای خدمات بهره برداری، تبدیل عوارض موضوع درآمد شهرداریها از عوارض بر املاك به عوارض ناشی از مصرف و خدمات نیز توجه گردید.

نهایتا در برنامه توسعه ششم که همزمان با اتمام دوره دوم دولت تدبیر و امید میباشد سیاستهایی در جهت کاهش و کنترل التهاب بازار مسکن اتخاذ و ابلاغ گردیده است. از جمله این سیاستها میتوان به مقاوم سازی و احیا سالیانه حداقل 270 محل در قالب مطالعات ستاد بازافرینی شهری، تسهیلات و زمین ارزان قیمت برای مسکن روستایی و اقشار کم درامد، مکلف شدن بانک مسکن به تامین الباقی تعهدات برای مسکن مهر، استانداردسازی و مصارف انرژی، ارتقا شرایط محیطی پایدار و فراگیر برای مناطق حاشیه نشین اشاره نمود.

با نگاهی اجمالی به طرحهای فوق الذکر قبل و بعد از انقلاب ، میتوان به نقاط ضعف و قوتی در انها مشاهده نمود. مثلا نقاط قوت در برنامه های قبل از انقلاب بیشتر توجه به بخش خصوصی و ساخت مسکن ارزان قیمت بوده است و در برنامه های بعد از انقلاب نیز کاهش سطح زیربنا و نهایتا متراژ واحدها کاهش و از طرفی انبوه سازی رونق داشته است. نقاط ضعف در برنامه های قبل از انقلاب عدم رعایت استانداردها، تکیه بر کشورهای خارجی، گسترش بی برنامه شهرها بدلیل گسترش افقی بناها، تخصیص ناکافی و توزیع ناعادلانه بودجه مسکن را میتوان نام برد. در برنامه های 5 ساله بعد از انقلاب نیز تعریف روشنی از تسهیلات اختصاص یافته و کلی بودن خط مشی های برنامه ها و عدم تحقق در زمینه تامین مسکن اقشار ضعیف بعنوان مثالهایی از نقاط ضعف این برنامه ها میباشند. در برنامه های بعد انقلاب استاندارد سازی در ساختمانها، حمایت از انبوه سازان، توزیع بهتر تسهیلات و کاهش متراژ واحدها بیشتر مورد توجه و تمایز بوده است.

 

انتهای پیام/ 

برچسب ها: خبر ، خبر، ، نشاط ، گزارش
نظرات بینندگان
نام:
ایمیل:
* نظر: